เมนู

ฌานมูลนัย


แม้ใน ฆฏนาที่มีฌานปัจจัยเป็นมูล ฆฏนาที่มีมูล 2 พึงทราบตาม
นัยที่ข้าพเจ้ากล่าวแล้วในหนหลังเหมือนกัน. ก็ในนัยนี้มีฆฏนา 36 ฆฏนา
บรรดาฆฏนาเหล่านั้น 9 ฆฏนาแรก ตรัสด้วยอำนาจองค์ฌานทั่วไป ไม่
มุ่งถึงความเป็นอินทรีย์หรือมรรค.
ฆฏนา 9 ฆฏนาต่อจากนั้น ตรัสด้วยองค์ฌานที่เป็นตัวมรรค.
ฆฏนา 9 ฆฏนาต่อจากนั้น ตรัสด้วยอำนาจองค์ฌานที่เป็นทั้ง
อินทรีย์และมรรค.
อนึ่ง บรรดาหมวด 9 สี่หมวดเหล่านี้ ฆฏนา 4 ฆฏนาข้างต้น
ทั่วไปแก่วิบากและอวิบาก.
ฆฏนา 5 ฆฏนา ในที่สุดได้วิบากเท่านั้น. ฆฏนาเหล่านั้นข้าพเจ้า
กล่าวไว้แล้วในหนหลังเหมือนกัน.

มัคคมูลกนัย


ฆฏนาที่มีมูล 2 ใน นัยที่มีมัคคปัจจัยเป็นมูล พึงทราบตามนัยที่
ข้าพเจ้ากล่าวไว้แล้วนั่นเทียว. ก็ในนัยนี้มีฆฏนา 57 ฆฏนา บรรดาฆฏนา
เหล่านั้น.
9 ฆฏนาแรก ตรัสด้วยองค์มรรคล้วนไม่รวมถึงความเป็นอินทรีย์
และฌาน.
9 ฆฏนาต่อจากนั้น ตรัสด้วยอำนาจมรรคที่เป็นอินทรีย์.
9 ฆฏนาต่อจากนั้น ตรัสด้วยอำนาจมรรคที่เป็นฌาน.

9 ฆฏนา ตรัสด้วยอำนาจมรรคเป็นทั้งอินทรีย์และฌาน.
6 ฆฏนาต่อจากนั้น ตรัสด้วยมรรคที่เป็นอธิบดี.
9 ฆฏนาต่อจากนั้น ตรัสด้วยอำนาจมรรคและเหตุที่ไม่เป็นอธิบดี.
6 ฆฏนาต่าจากนั้น ตรัสด้วยอำนาจมรรคและเหตุที่เป็นอธิบดี.
ในหมวดที่มี ฆฏนา 9 ฆฏนามีอยู่5 หมวด เป็นสวิปากฆฏนา
หมวดละ 5 ฆฏนา, ในหมวดที่มีฆฏนา 6 ฆฏนา เป็นสวิปากฆฏนา
หมวดละ 3 ฆฏนา. ที่เหลือเป็นสาธารณะ. ฆฏนาเหล่านั้นมีนัยดังข้าพเจ้า
กล่าวแล้วในหนหลัง.

สัมปยุตตมูลกนัย


ฆฏนาที่มีมูล 2 ใน นัยที่มีสัมปยุตตปัจจัยเป็นมูล ชัดเจนแล้ว.
ก็ในนัยนี้ฆฏนา 2 ฆฏนาเท่านั้น ใน 2 ฆฏนานั้น ฆฏนา 1 ตรัสด้วย
อำนาจธรรมทั่วไป ฆฏนา1 ตรัสด้วยอำนาจแห่งวิบาก.

วิปปยุตตมูลกนัย


แม้ในนัยที่มีวิปปยุตตปัจจัยเป็นมูล

ฆฏนาที่มีมูล 2 ชัดเจนแล้ว.
ก็ในนัยนี้มีฆฏนา 13 ฆฏนา. บรรดาฆฏนาเหล่านั้น. คำว่า ปญฺจ 5 วาระ
ในฆฏนาที่ 1 คือ กุศลเป็นปัจจัยแก่อัพยากตะ อกุศลเป็นปัจจัยแก่
อัพยากตะ ส่วนอัพยากตะเป็นปัจจัยแก่กุศล อกุศล และอัพยากตะทั้ง 3.
ก็ในนัยนี้มีวิปปยุตตปัจจัยเป็นต้นเหล่านี้ เกิดพร้อมกันก็มี เกิดภายหลัง
และเกิดก่อนก็มี.