เมนู

11. เอกาทสมนิสฺสคฺคิยปาจิตฺติยสิกฺขาปทวณฺณนา

[784] ‘‘ทุติยวคฺคสฺส ปฐเม’’ติ อวตฺวา ‘‘เอกาทสเม’’ติ อิธ วุตฺตํฯ กสฺมา? ภิกฺขุนิวิภงฺเค ติํสกกณฺฑํ ปตฺวา วคฺคกฺกมสฺส อวุตฺตตฺตาฯ ยสฺมา ปวาริตฏฺฐาเน วิญฺญตฺติ นาม น ปฏิเสเธตพฺพา, ตสฺมา ภควา อญฺญาติกอปฺปวาริตฏฺฐาเน ธมฺมนิมนฺตนวเสน วเทยฺย ‘‘เยนตฺโถ’’ติ วุตฺตาย ‘‘จตุกฺกํสปรมํ วิญฺญาเปตพฺพ’’นฺติ ปริจฺเฉทํ ทสฺเสตีติ เวทิตพฺพํฯ อญฺญถา ‘‘นิทาเนน สิกฺขาปทํ น สเมติ, สิกฺขาปเทน จ อนาปตฺติวาโร’’ติ จ ‘‘อกตวิญฺญตฺติยา จตุกฺกํสปรมํ วิญฺญาเปตพฺพ’’นฺติ จ อนิฏฺฐํ อาปชฺชติ, ตสฺมา มาติกาฏฺฐกถายํ เจตาเปตพฺพนฺติ ฐเปตฺวา สหธมฺมิเก จ ญาตกปวาริเต จ อญฺเญน กิสฺมิญฺจิเทว คุเณน, ปริตุฏฺเฐน จ วเทยฺย ‘‘เยนตฺโถ’’ติ วุตฺตสฺส ‘‘วิญฺญาเปตพฺพ’’นฺติ วุตฺตนเยน อตฺโถ ทฏฺฐพฺโพฯ โปราณคณฺฐิปเท ปน ‘‘อิทํ ปริจฺฉินฺนปวารณํ สนฺธาย วุตฺตํฯ อนาปตฺติ ญาตกานํ ปวาริตานนฺติ ปน สพฺพปฺปกาเรน ปวตฺตํ นิจฺจปวารณํ สนฺธาย วุตฺตํฯ นิจฺจปวารณา นาม ยทา เยนตฺโถ, ตทา ตํ วเทยฺยาถาติ เอวํ ปวตฺตา ฯ ‘หนฺท สีตปาวุรณ’นฺติ เทนฺตานํ ปน อติเรกจตุกฺกํสมฺปิ คเหตุํ วฏฺฏตี’’ติ วุตฺตํฯ อยเมว นโย ทสเมปีติฯ

เอกาทสมนิสฺสคฺคิยปาจิตฺติยสิกฺขาปทวณฺณนา นิฏฺฐิตาฯ

ภิกฺขุนีวิภงฺเค ติํสกวณฺณนา นิฏฺฐิตาฯ

นิสฺสคฺคิยกณฺฑวณฺณนา นิฏฺฐิตาฯ

4. ปาจิตฺติยกณฺฑวณฺณนา

1. ลสุณวคฺโค

1. ปฐมลสุณสิกฺขาปทวณฺณนา

[793-7] อหํ ลสุเณนาติ เอตฺถ ‘‘ปวาเรมี’’ติ ปาฐเสโสฯ พทรสาฬวํ กิร พทรผลานิ สุกฺขาเปตฺวา จุณฺเณตฺวา กตฺตพฺพา ขาทนียวิกติฯ

ปฐมลสุณสิกฺขาปทวณฺณนา นิฏฺฐิตาฯ

2. ทุติยสิกฺขาปทวณฺณนา

[800] สํหราเปยฺยาติ ‘‘สํหรติ วา สํหราเปติ วา’’ติ ปทภาชนํ เวทิตพฺพํฯ กิญฺจาปิ เอตฺถ อาปตฺติเภโท น ทสฺสิโต, ตถาปิ ขุรสณฺฑาสกตฺตริอาทิปริเยสนฆํสนาทีสุ ปุพฺพปโยเคสุ ทุกฺกฏํ ยุชฺชติ, ยถา เจตฺถ, เอวํ ตลฆาตกาทิมฺหิ จ อาปตฺติเภโท ปาฬิยํ น วุตฺโตฯ ยถาสมฺภวํ ปน ปุพฺพปโยเคสุ ทุกฺกฏํ สมฺภวติฯ เอวํ ภิกฺขุสฺส เอตฺถ จ ลสุเณ จ ทุกฺกฏํฯ อิทํ กิริยากิริยนฺติ โปราณาฯ ตตฺถ ‘‘กิริยากิริย’’นฺติ น วุตฺตํฯ

ทุติยสิกฺขาปทวณฺณนา นิฏฺฐิตาฯ

[802-6] ตติยจตุตฺถสิกฺขาปทํ อุตฺตานตฺถเมวฯ